روانشناسی تغییر، سیلوراستاین و پنیر

 تغییر، تغییر این کلمه ای است که این روزها بیشتر به گوش می خورد.جهان در حال تغییر است پس ما هم باید تغییر کنیم .کلمه تغییر حتی به عنوان شعار انتخاباتی رییس جمهور امریکا برگزیده شد و هم اکنون بسیاری فریاد خستگی از شیوه های گذشته و تمایل به تغییر می زنند. اما به راستی تغییر چیست و آیا به راحتی امکان پذیر است؟
• شل سیلوراستاین یا در واقع «شلدن آلن سیلوراستاین» (Sheldon Allan Silverstein) شاعر، نویسنده، کاریکاتوریست و خواننده آمریکایی است. معروف ترین آثار سیلور استاین، آثاری است که او برای کودکان نوشته است، بسیاری از کسانی که فکر می کنند سیلوراستاین تنها نویسنده ای برای کودکان است، وقتی می فهمند که بزرگسالان بیشتر از کودکان، از آثار او استقبال می کنند، بسیار متعجب می شوند. در کتاب “درخت بخشنده” داستان کوتاهی دارد به نام سه زنبور گزیده، داستان چنین است:
زنبوری جورج را نیش زد،جورج گفت: “اگر در رختخواب مانده بودم زنبور نیشم نمی زد.”
زنبوری فرد را نیش زد،
صدای نعره اش بلند شد که”چه کرده ام که باید به این روز بیافتم.”
زنبوری لیو را نیش زد،
شنیدم که می گفت: “امروز یه چیزی در باره زنبورها یاد گرفتم.” 
به راستی چه عاملی باعث می شود انسانها در مقابل محرک یکسانی ( نیش زنبور ) واکنش های متفاوتی بروز دهند؟

چه کسی پنیر مرا جابجا کرد؟ داستان تغییر و همآهنگی با تغییرات و شرایط است کتاب را اسپنسر جانسون نوشته است وی معتقد است خوانندگان کتاب با استفاده از درس های این کتاب می توانند به راحتی با تغییراتی که در اطرافشان صورت می گیرد برخورد نمایند و خود را با موقعیت جدید سازگار نمایند.در داستان چه کسی پنیر مرا جابجا کرد با چهار شخصیت خیالی برخورد می کنیم دو تای آنها موش های به نام اسنیف Sniff و اسکوری Scurry  و دو تای دیگر آدم کوچولوهایی به نام هم  Hem و هاو Haw .اما در واقع این چهار شخصیت یکی هستند و به عبارت دیگرنماینده قسمت های ساده و پیچیده وجود ما در حالات مختلف تصمیم گیری می باشند بدین معنی که ما زمانی چون اسنیف عمل می کنیم و خیلی زود متوجه تغییرات می شویم یا زمانی مانند اسکوری با سرعت وارد کارزار می شویم و گاهی هم شخصیت هم را می گیریم و نمی توانیم با تغییرات کنار بیاییم و در برابر آن ایستادگی میکنیم  چرا که می ترسیم اوضاع و شرایط مان از آنچه هست بدتر شود و گاهی اوقات مثل هاو یاد می گیریم که که اوضاع و شرایط تغییر می کند پس ما هم برای بهتر شدن شرایط باید تغییر کنیم. « پنیر» در این داستان استعاره ای است برای آنچه ما در زندگی می خواهیم بدان دست یابیم « پنیر»  میتواند  یک شغل باشد، یک رایطه، پول، خانه ای بزرگ، آزادی، سلامتی، آگاهی، آرامش روحی و یا هدفی دیگر

• مصطفا علیزاده در مجله چیستا به معرفی و نقد کتاب ” الفبای آگاهی ” نوشته دکتر پیمان آزاد پرداخته است و به نقل از کتاب که آدم ها را نه از نظر روانی بلکه با توجه به معیار ” آگاهی و بیدار شدن به سه گروه و دسته ی ” آدم بسته “، ” آدم رها ” و ” آدم آزاد یا آدم شکوفا ” تقسم کرده است آدم بسته را چنین توصیف می کند که: آدم بسته آموزه هایش را حق مطلق می داند و چنان به عقایدش ایمان و تعصب دارد که تاب  تحمل هیچ دگر اندیشی را ندارد به حدی که دگر اندیشان یا باید مانند او بیاندیشند یا از روی زمین برداشته شوند… آدم بسته دچار تعرض های روحی نیست.او جواب همه پرسش ها را می داند و یا ” آمران ” پاسخ داده اند.« آدم رها » انسانی سردرگم و گیچ است که دچار شک و تردید است… «آدم آزاد  و شکوفا» انسان شکوفا شده ای است که روان سالمی دارد و واقع گرا و مستقل است پیشداوری و تعصب ندارد و … از هر شکستی پلی برای پیروزی می سازد و بنده هیچ کس نیست با این وجود آدم آزاد و آزاده در شرایط کنونی جهان با خطرهایی روبروست… معرفی و نقد کتاب ” الفبای آگاهی  ”

 • پیشتر از این ها نزدیک سی سال پیش زمانی که نارضایتی از روانپزشکی و شیوه روان درمانی اوج گرفت «تامس آ.هریس»۱ دیدگاه خود را در کتابی که به فارسی « وضعیت آخر» ۲ ترجمه شد منتشر ساخت وی در کتاب خود به اشخاصی که به جای تطبیق با دیگران می خواهند تغییر کنند و به اشخاصی که به جای سازش می خواهند دگرگونی در درون خود بوجود آورند جواب های تازه ای داد «تامس آ.هریس» در « وضعیت آخر» روایت گر کسانی است که در همان جلسه اول روان درمانی شروع به تغییر می کنند، خوب می شوند، رشد می کنند و اولین حرکت را برای خلاصی از استبداد گذشته انجام می دهند و در پایان معتقد است: اگر اشخاص بتوانند تغییر کنند، دنیا می تواند تغییر کند و این امیدی است که او در دل می پروراند.
براستی آدم ها به راحتی می توانند تغییر کنند ؟ یا چنانچه سعدی گفته است:
مهری نشسته بر دل به روزگاران— بیرون نمی توان کرد الا به روزگاران
۱- Thomas A Harris  ۲- I’m OK- you’re Ok

 

شرح شفاهی از مقاله «روانشناسی تغییر» نوشته دکتر علی صاحبی را در بخشهای زیر بشنوید
«روانشناسی تغییر» بخش اول
«روانشناسی تغییر» بخش دوم
«روانشناسی تغییر» بخش سوم
«روانشناسی تغییر» بخش چهارم

About عبدالرضافارسی

عبدالرضا فارسی کارشناس ارشد روانشناسی مشاوره تحصیلی، ازدواج، کودک و نوجوان تلفن: 09363732767