پیام فردوسی به فرمانروایان بیدادگر ستم پیشه

 نگه کن که ضحاک بیدادگر
چه آورد از آن تخت شاهی به سر
هم افراسیاب آن بد اندیش مرد
کزو بُد دل شهریاران به درد
سکندر که آمد بر این روزگار
بکشت آنکه بُد در جهان شهریار
برفتند وزیشان جز از نام زشت
نماند و نیابند خرّم بهشت
آنچه فردوسی در نکوهش پادشاهان ناشایست وبیدادگر سروده، در هیچ کتابی نمی توان یافت. سرتاسر شاهنامه از آغاز پیدایش انسان، آوردگاه مبارزه انسان با دیو است.در حقیقت پهلوانان شاهنامه قهرمانان نبرد نور با تاریکی هستند و فردوسی آزاده ای است که جز آزادگان را نمی ستاید میزان ترازوی فردوسی جوانمردی، انسانیت و دادگری است. در همه جای شاهنامه فردوسی رستمی است که با بیداگران در آویخته است و در صحنه حقیقی زندگی هم رویارویی فردوسی با محمود غزنوی ازین دست است فردوسی در اینجا کیخسرویی است که با افراسیاب در آویخته است چرا که فردوسی آزاده ای ستم ستیز است که با بیدادگران خودکامه سر سازگاری ندارد.شاهنامه برای حکام و فرمانروایان بیدادگر و ستم پیشه پیامی هم دارد فردوسی از زبان کیخسرو (پادشاه و فرمانروای آرمانی شاهنامه) به گودرز چنین هشدار می دهد:
نگر تا نیازی به بیداد دست
نگردانی ایوان آباد پست
به کردار بد هیچ مگشای چنگ
بر اندیش از دوده و نام و ننگ
…. به هرکار با هرکسی داد کن
ز یزدان نیکی دهش یاد کن
بی گمان بهترین نصیحت و پند فردوسی به فرمانروایان و زمام داران حکومت می تواند در این سروده فردوسی یافت که دلایل سقوط و سرنگونی فرمانروایان را در سه چیز می داند.بیدادگری،زراندوزی و بکار گماردن افراد بی لیاقت در امور حکومت.پند فردوسی چنین است:
سر تخت پادشاهان بپیچد سه کار
نخستین ز بیدادگر شهریار
دو دیگر که با گنج خویشی کند
به دینار کوشد که بیشی کند
سه دیگر که بی مایه را برکشد
ز مردم هنرمند برتر کشد.
پند فردوسی در جا به جای شاهنامه تکرار می شود آما به راستی برای چه کسانی عبرت آموز بوده است؟
سعدی این سخن حکیم طوس را به این صورت یاد آوری نموده:
این که در شهنامه ها آورده اند
رستم و رویین تن اسفندیار
تا بدانند این خداوندان ملک
کز بسی خلق است دنیا یادگار
این همه رفتند و مای شوخ چشم
هیچ نگرفتیم از ایشان اعتبار
پیام فردوسی از ورای تاریخ بگوش می رسد ولی از زمان فردوسی تا کنون چند فرمانروای دادگر را سراغ دارید؟:

آنکه ناموخت از گذشت روزگار                 هیچ نیاموزد ز هیچ آموزگار

 

دریافت متن کامل شاهنامه فردوسی

About عبدالرضافارسی

عبدالرضا فارسی کارشناس ارشد روانشناسی مشاوره تحصیلی، ازدواج، کودک و نوجوان تلفن: 09363732767