مهارت گوش دادن در ارتباط زناشویی

عبدالرضا فارسی
برقراری رابطه صمیمانه مـی توانـد یکـی از مهمتـرین منـابع لـذت بـرای فـرد و در عـین حـال یکـی از مهمترین منابع ناراحتی  وی باشد. عشق با امیدهای رؤیایی زیادی شروع میشـود؛ رؤیـای روزی کـه بـا فردی آشنا شوید، در اعماق دل او پذیرفته شوید، رؤیـای احسـاس تعلـق ، آرامـش و اطمینـان، رؤیـای معاشقه ای عمیق و رؤیای پیوندی پایدار. اما این امیدها با واقعیـت هـایی کـه در مسـیر روابـط عاشـقانه هستند مواجه میشوند؛ به مرور نیازها برآورده نمیشوند، عصبانیت باعث شکاف بین طرفین مـی شـود، قضاوتها، پذیرش آسان همسر را دچار خدشه میکنند، احساس تنهایی به وجود میآید و زن و شوهر از همدیگر دور میشوند.
بررسی صدها ارتباط زناشویی نشـان داد ، افـرادی دارای روابـط صـمیمانه ی کارآمـد هسـتند کـه از مهارتهای معینی برخوردارند. گوش دادن یکی از این مهارت های اساسی است
 گوش دادن واقعی به همسر کار سختی اسـت. اغلـب همسـران هنگـام گـوش دادن یـا بـه آسـانی حواسشان پرت میشود، یا به جای گوش دادن، پاسخ خود را در ذهنشان مرور میکننـد ، بـه خـاطر احتمال بروز اختلاف به صورت گزینشی گوش میدهند، و یا فقط به دنبال جمع آوری شواهدی برای
نظرات خود هستند.
اما گوش دادن، مهمترین مهارت ارتباطی است کـه باعـث صـمیمیت مـی شـ ود و آن را تـداوم میبخشد. موقعیکه خوب گوش میدهید، همسر خود را بهتر درک میکنید، از لحاظ لحن صـدا بـا همسرتان هماهنگ میمانید، از رابطه خود بیشتر لذّت میبرید و بدون ذهن خوانی میدانید که چـرا همسرتان موارد خاصی را میگوید یا کارهای خاصی  را انجام میدهد.
گوش دادن امری الزامی و نوعی ارزش نهادن بـه همسـرتان اسـت. گـوش دادن بـرای درک و همدلی الزامی است. همدلی یعنی کنار گذاشتن علایق، نیازها و پیش قضاوتیها تا حدی که بتوانیـد رابطه خود را از دیدگان همسرتان ببینید. گوش دادن، نوعی سپاسگزاری از همسرتان است زیـرا درواقع با گوش دادن به او میگوید؛ که “من به تو توجه میکنم، میخواهم بدانم چه فکری مـی کنـی ،چه احساسی و چه نیازی داری.”
گوش دادن فقط این نیست که هنگام حرف زدن همسرتان ساکت بمانید.وجـه تمـایز گـوش دا دن واقعی، توجه کردن است. اگر به خاطر درک کردن، لذّت بردن، یادگیری یا کمک به همسرتان بـه او گوش میدهید، پس واقعاً به او گوش میدهید.
گوش دادن واقعی بین بیشتر زوج ها نـادر اسـت. اغلـب زوج هـا تصـنّعی بـه همـدیگر گـوش میدهند. در گوش دادن تصنّعی، قصد شما درک، لذّت، یادگیری یا کمـک کـردن بـه طـرف مقابـل نیست، بلکه چنین مقاصدی با یکی از موانع متعدد گوش دادن کـه در ادامـه مـی آیند آلـوده شـده
است. همچنان که توضیحات زیر را مـی خوانیـد ، مـوانعی را کـه بـرای اجتنـاب از گـوش دادن بـه همسرتان از آنها استفاده میکنید بررسی کنید.
موانع گوش دادن  ذهن خوانی. موقعیکه به گفته های همسرتان توجه نمیکنید یا اعتماد نداریـد و بـه جـای آن سعی میکنید “منظور واقعی” او را از قبل در ذهن خود تصور کنید، ذهن خوانی میکنیـد. افـراد ذهن خوان به نشانه های جزئی مثل لحـن صـدا ، حـالات چهـره و وضـعیت بـدنی اهمیت زیـادی میدهند. آنها محتوای واقعی آنچه همسرشان میگوید را نادیده میگیرند و درعوض به فرضها و گمانهای خود توجه دارند. ذهن خوانی برای رابطه صمیمانه بسیار مخرّب است، زیرا فرد ذهن خوان آنچه واضـح اسـت را نادیده میگیرد و به تصورات خودش توجه میکند.
پاول به پگی گفت: «فکـر مـی کـنم در هـر دو لباسی که پوشیدی خوشگل به نظر مـی رسـی ، آن یکـی را هـم بپـوش » پگـی بـا خـود گفـت : «او منظورش این است که من آنقدر لاغر و بد شکل هستم که هیچ لباسی به من نمی آید.»
 مرور ذهنی. شما آنقدر گفته های خود را در ذهن خود مرور میکنید که هرگز حرفهـای همسرتان را نمیشنوید. حتّی ممکن است یک گفتگوی طولانی را در ذهن خود مرور کنیـد: “مـن به او خواهم گفت……….، سپس همسرم خواهد گفت…………، سپس من خواهم گفت……….. ” سارا به سباستین گفت که روز شنبه کار دارد و به همین دلیل باید خود سباستین پسرشان را بـه کلاس تکنوازی ببرد، اما چون سباستین میخواست به تماشای بازی فوتبال بـرود و فقـط در ایـن فکر بود که خواسته او را رد کند به او گوش نمیداد. او اصلاً توجهی به نگرانیهای عمیق سارا در مورد این که از او توقع داشت وقت بیشتری را صرف پسرش کند، نکرد.  انتخاب گزینشی. به این معنا است که به برخی گفته های همسرتان گوش میدهید اما بـه برخی دیگر گوش نمیدهید. مثلاً وقتی همسرتان عصبانی، غمگین یا مضطرب است بـه او گـوش میدهید، اما وقتی حس کردید حالش خوب است و انتظار ندارد به هیجانات او پاسخ دهید، گوش کردن را متوقف میسازید. وقتی میخواهید به برخی حرفهای طرف مقابل گوش ندهیـد نیـز ممکـن اسـت از انتخـاب گزینشی استفاده کنید. برای مثال وقتی همسرتان شروع به صحبت در مورد غذا یا گردش مـی کنـد ، گوشهایتان عالی کار میکند اما هنگام صحبت از خرید گوش نمیدهید.
        قضاوت کردن*
به این معنی است که به دلیل برخی قضاوتهای منفی به همسرتان گوش
نمیدهید، یا صرفاً با هدف برچسب زدن و دادن لقب های منفی به او گـوش مـی دهیـد. اگـر فکـر میکنید که همسرتان احمق، دیوانه یا خرافاتی است، به او گوش نخواهید داد، اگر هم گوش دهیـد به خاطر این است که شواهد تازه ای برای حماقت، خرافاتی بـودن یـا دیوانـه بـودن او از لابـه لای
حرفهایش پیدا کنید.
ماریا فکر میکرد که جک یک فرد خودپسـند اسـت ، بنـابراین وقتـی جـک در مـورد خـودش صحبت میکرد به ندرت به او گوش میداد. این قضاوت منفی نمیگذاشت ماریا شخصیت واقعـی جک را بشناسد.
 رؤیاپردازی*
حواس همه ممکن است هنگام گوش دادن بـه فـرد مقابـل پـرت شـود بـه
خصوص موقعی که چندین سال با آن فرد هستید، راحت تر گوش دادن به او را متوقّف میکنیـد و غرق در تخیلات خود میشوید. اگر توجه کردن به همسرتان برایتان سـخت اسـت ، ممکـن اسـت علامت این باشد که از تماس با موضوعات خاصی اجتناب میکنید. راف تقریباً هر موقع گلوریا دربارهی کلاس هنر خود صحبت میکرد در خود فرو میرفـت ، او سرانجام دریافت از این که گلوریا بـه آن کـلاس مـی رود آزرده اسـت و از طریـق رؤیـا پردازی از آزردگی اش اجتناب میکند.
عبدالرضا فارسی
 پند و اندرز.*
در این حالت شما با پند و اندرزهای خود وسط کلام همسرتان مـی پریـد و
نمیگذارید او جملات خـود را تکمیـل کنـد. جسـتجوی شـما بـرای ارائـه ی راه حـل درسـت و  اشتیاقتان برای درست کردن امور، مانع گوش دادن به حرفهای همسرتان میشود. موقعی که جرج ناامیدیها و دلسردیاشرا از شغل خود به ماری میگفت، ماری وسط حـرف او پرید و گفت: «تو باید مسیر شغلی خود را کاملاً تغییر دهی، چرا پیش مشاور شـغلی نمـی روی و از او مشاوره نمیگیری؟» جرج حتی بیشتر از قبل در خود فرو رفت، آنچه او میخواسـت همـدلی بود و این که برای مدتی، کمی به او توجه شود.
 مشاجره.*
در این حالت صرفاً به منظـور مخالفـت ، بحـث و دعـوا بـه همسـرتان گـوش
میدهید. موضعی میگیرید و از آن موضع بدون توجه به گفته هـای همسـرتان دفـاع مـی کنیـد. در بسیاری از روابط مختل، مشاجره روشی معمول است. جولی در مورد هر موضوعی مثل پول، بچه ها و فامیل شروع به صحبت میکرد، کارل سخنرانی خود را شروع میکرد و بدون توجه به حرفهای همسرش، صرفاً راهکـار هـای خـودش را تکـرار میکرد. آنقدر حرف میزد که قادر نبود گوش دهد.  همیشه برحق بودن. وقتی طرف مقابل به شـما مـی گویـد کـه حـق بـا شـما نیسـت بـه حرفهای او گوش نمیدهید. برای اجتناب از هرگونه پیشنهادی مبنی بر ایـن کـه شـما در اشـتباه هستید، ممکن است دروغ بگویید، داد بزنید، موضوع بحـث را عـوض کنیـد ، توجیـه کنیـد ، طعنـه بزنید، دلیل تراشی کنید، متّهم کنید یا در غیر این صورت انتقاد کنید. جنیفر در مورد اخطار قبض هـا ابـراز نگرانـی کـرد و از رادی خواسـت قـبض تلفـن را حتمـاً پرداخت کند. رادی این حرف را به عنوان انتقـاد تعبیـر کـرد و بـه شـدت و بـا سـر وصـدا گفـت «پرداخت به موقع قبض ها کار احمقانه ای است، مگر بیکاریم پول خود را بـه آن هـا بـدهیم بگـذار اخطار بدهند» رادی اصلاً نشنید که جنیفر چقدر در مورد دریافت اخطار احساس اضطراب میکرد.
 منحرف کردن بحث*
موضوع را عوض میکنید یا آن را به شوخی مـی گیریـد. هـر موقـع گفتگوی بین شما خیلی خصوصی یا تهدیدکننده میشود با منحرف کردن و شوخی از گـوش دادن به نگرانیهای جدی همسرتان خودداری میکنید.
 تسکین دادن.*
خیلی سریع با گفته های طرف مقابل موافقت میکنید. به محـض ایـن کـه
همسرتان ابراز رنجش یا اضطراب میکند، میپرید وسط و میگویید: «بله…..، حق با تـو اسـت….. ، میدانم……، متأسفم……، درستش میکنم.» این قدر نگران هستید که همسرتان شما را فردی خوب، حامی و موافق بداند که زمان کافی برای بیان کامل افکارش را به او نمیدهید. سالی سه بار سعی کرد به جف بگوید از این که بـه مهمـانی نرفتـه ناراحـت نیسـت و هنگـام
مهمانی کار مهم دیگری داشته است، اما جف بدون این که به حرفهـای او گـوش دهـد بـه طـور مکرّر از او به خاطر این که نتوانسته او را به آن مهمانی ببرد، عذرخواهی میکرد و سعی میکـرد او ر ا آرام برقراری رابطه صمیمانه مـی توانـد یکـی از مهمتـرین منـابع لـذت بـرای فـرد و در عـین حـال یکـی از مهمترین منابع ناراحتی وی باشد. عشق با امیدهای رؤیایی زیادی شروع میشـود؛ رؤیـای روزی کـه بـا فردی آشنا شوید، در اعماق دل او پذیرفته شوید، رؤیـای احسـاس تعلـق ، آرامـش و اطمینـان، رؤیـای معاشقه ای عمیق و رؤیای پیوندی پایدار. اما این امیدها با واقعیـت هـایی کـه در مسـیر روابـط عاشـقانه هستند مواجه میشوند؛ به مرور نیازها برآورده نمیشوند، عصبانیت باعث شکاف بین طرفین مـی شـود، قضاوتها، پذیرش آسان همسر را دچار خدشه میکنند، احساس تنهایی به وجود میآید و زن و شوهر از همدیگر دور میشوند.
بررسی صدها ارتباط زناشویی نشـان داد ، افـرادی دارای روابـط صـمیمانه ی کارآمـد هسـتند کـه از مهارتهای معینی برخوردارند.

گوش دادن یکی از این مهارت های اساسی است.

گوش دادن واقعی به همسر کار سختی اسـت. اغلـب همسـران هنگـام گـوش دادن یـا بـه آسـانی حواسشان پرت میشود، یا به جای گوش دادن، پاسخ خود را در ذهنشان مرور میکننـد ، بـه خـاطر احتمال بروز اختلاف به صورت گزینشی گوش میدهند، و یا فقط به دنبال جمع آوری شواهدی برای نظرات خود هستند. اما گوش دادن، مهمترین مهارت ارتباطی است کـه باعـث صـمیمیت مـی شـ ود و آن را تـداوم میبخشد. موقعیکه خوب گوش میدهید، همسر خود را بهتر درک میکنید، از لحاظ لحن صـدا بـا همسرتان هماهنگ میمانید، از رابطه خود بیشتر لذّت میبرید و بدون ذهن خوانی میدانید که چـرا همسرتان موارد خاصی را میگوید یا کارهای خاصی را انجام میدهد.

گوش دادن امری الزامی و نوعی ارزش نهادن بـه همسـرتان اسـت. گـوش دادن بـرای درک وهمدلی الزامی است. همدلی یعنی کنار گذاشتن علایق، نیازها و پیش قضاوتیها تا حدی که بتوانیـد رابطه خود را از دیدگان همسرتان ببینید. گوش دادن، نوعی سپاسگزاری از همسرتان است زیـرا در واقع با گوش دادن به او میگوید؛ که “من به تو توجه میکنم، میخواهم بدانم چه فکری مـی کنـی ، چه احساسی و چه نیازی داری.”

گوش دادن فقط این نیست که هنگام حرف زدن همسرتان ساکت بمانید. وجـه تمـایز گـوش دا دن واقعی، توجه کردن است. اگر به خاطر درک کردن، لذّت بردن، یادگیری یا کمک به همسرتان بـه او گوش میدهید، پس واقعاً به او گوش میدهید.
گوش دادن واقعی بین بیشتر زوج ها نـادر اسـت. اغلـب زوج هـا تصـنّعی بـه همـدیگر گـوش میدهند. در گوش دادن تصنّعی، قصد شما درک، لذّت، یادگیری یا کمـک کـردن بـه طـرف مقابـل نیست، بلکه چنین مقاصدی با یکی از موانع متعدد گوش دادن کـه در ادامـه مـی آیند آلـوده شـده است. همچنان که توضیحات زیر را مـی خوانیـد ، مـوانعی را کـه بـرای اجتنـاب از گـوش دادن بـه همسرتان از آنها استفاده میکنید بررسی کنید.

موانع گوش دادن

 ذهن خوانی . موقعیکه به گفته های همسرتان توجه نمیکنید یا اعتماد نداریـد و بـه جـای آن سعی میکنید “منظور واقعی” او را از قبل در ذهن خود تصور کنید، ذهن خوانی میکنیـد. افـراد ذهن خوان به نشانه های جزئی مثل لحـن صـدا ، حـالات چهـره و وضـعیت بـدنی اهمیت زیـادی میدهند. آنها محتوای واقعی آنچه همسرشان میگوید را نادیده میگیرند و درعوض به فرضها و گمانهای خود توجه دارند.
ذهن خوانی برای رابطه صمیمانه بسیار مخرّب است، زیرا فرد ذهن خوان آنچه واضـح اسـت را نادیده میگیرد و به تصورات خودش توجه میکند.
پاول به پگی گفت: «فکـر مـی کـنم در هـر دو لباسی که پوشیدی خوشگل به نظر مـی رسـی ، آن یکـی را هـم بپـوش » پگـی بـا خـود گفـت : «او منظورش این است که من آنقدر لاغر و بد شکل هستم که هیچ لباسی به من نمیآید.»

 مرور ذهنی.
شما آنقدر گفته های خود را در ذهن خود مرور میکنید که هرگز حرفهـای همسرتان را نمیشنوید. حتّی ممکن است یک گفتگوی طولانی را در ذهن خود مرور کنیـد: “مـن به او خواهم گفت……….، سپس همسرم خواهد گفت…………، سپس من خواهم گفت……….. ” سارا به سباستین گفت که روز شنبه کار دارد و به همین دلیل باید خود سباستین پسرشان را بـه کلاس تکنوازی ببرد، اما چون سباستین میخواست به تماشای بازی فوتبال بـرود و فقـط در ایـن فکر بود که خواسته او را رد کند به او گوش نمیداد. او اصلاً توجهی به نگرانیهای عمیق سارا در مورد این که از او توقع داشت وقت بیشتری را صرف پسرش کند، نکرد.  انتخاب گزینشی. به این معنا است که به برخی گفته های همسرتان گوش میدهید اما بـه برخی دیگر گوش نمیدهید. مثلاً وقتی همسرتان عصبانی، غمگین یا مضطرب است بـه او گـوش میدهید، اما وقتی حس کردید حالش خوب است و انتظار ندارد به هیجانات او پاسخ دهید، گوش کردن را متوقف میسازید. وقتی میخواهید به برخی حرفهای طرف مقابل گوش ندهیـد نیـز ممکـن اسـت از انتخـاب گزینشی استفاده کنید. برای مثال وقتی همسرتان شروع به صحبت در مورد غذا یا گردش مـی کنـد ، گوشهایتان عالی کار میکند اما هنگام صحبت از خرید گوش نمیدهید.

 قضاوت کردن. به این معنی است که به دلیل برخی قضاوتهای منفی به همسرتان گوش نمیدهید، یا صرفاً با هدف برچسب زدن و دادن لقب های منفی به او گـوش مـی دهیـد. اگـر فکـر میکنید که همسرتان احمق، دیوانه یا خرافاتی است، به او گوش نخواهید داد، اگر هم گوش دهیـد به خاطر این است که شواهد تازه ای برای حماقت، خرافاتی بـودن یـا دیوانـه بـودن او از لابـه لای حرفهایش پیدا کنید.
ماریا فکر میکرد که جک یک فرد خودپسـند اسـت ، بنـابراین وقتـی جـک در مـورد خـودش صحبت میکرد به ندرت به او گوش میداد. این قضاوت منفی نمیگذاشت ماریا شخصیت واقعـی جک را بشناسد.

 رؤیاپردازی. حواس همه ممکن است هنگام گوش دادن بـه فـرد مقابـل پـرت شـود بـه خصوص موقعی که چندین سال با آن فرد هستید، راحت تر گوش دادن به او را متوقّف میکنیـد و ه غرق در تخیلات خود میشوید. اگر توجه کردن به همسرتان برایتان سـخت اسـت ، ممکـن اسـت علامت این باشد که از تماس با موضوعات خاصی اجتناب میکنید راف تقریباً هر موقع گلوریا دربارهی کلاس هنر خود صحبت میکرد در خود فرو میرفـت ، او سرانجام دریافت از این که گلوریا بـه آن کـلاس مـی رود آزرده اسـت و از طریـق رؤیـا پردازی از آزردگی اش اجتناب میکند.

 پند و اندرز. در این حالت شما با پند و اندرزهای خود وسط کلام همسرتان مـی پریـد و نمیگذارید او جملات خـود را تکمیـل کنـد. جسـتجوی شـما بـرای ارائـه ی راه حـل درسـت و اشتیاقتان برای درست کردن امور، مانع گوش دادن به حرفهای همسرتان میشود. موقعی که جرج ناامیدیها و دلسردیاشرا از شغل خود به ماری میگفت، ماری وسط حـرف او پرید و گفت: «تو باید مسیر شغلی خود را کاملاً تغییر دهی، چرا پیش مشاور شـغلی نمـی روی و از او مشاوره نمیگیری؟» جرج حتی بیشتر از قبل در خود فرو رفت، آنچه او میخواسـت همـدلی بود و این که برای مدتی، کمی به او توجه شود.

 مشاجره. در این حالت صرفاً به منظـور مخالفـت ، بحـث و دعـوا بـه همسـرتان گـوش میدهید. موضعی میگیرید و از آن موضع بدون توجه به گفته هـای همسـرتان دفـاع مـی کنیـد. در بسیاری از روابط مختل، مشاجره روشی معمول است.
جولی در مورد هر موضوعی مثل پول، بچه ها و فامیل شروع به صحبت میکرد، کارل سخنرانی خود را شروع میکرد و بدون توجه به حرفهای همسرش، صرفاً راهکـار هـای خـودش را تکـرار میکرد. آنقدر حرف میزد که قادر نبود گوش دهد.

 همیشه برحق بودن. وقتی طرف مقابل به شـما مـی گویـد کـه حـق بـا شـما نیسـت بـه حرفهای او گوش نمیدهید. برای اجتناب از هرگونه پیشنهادی مبنی بر ایـن کـه شـما در اشـتباه هستید، ممکن است دروغ بگویید، داد بزنید، موضوع بحـث را عـوض کنیـد ، توجیـه کنیـد ، طعنـه بزنید، دلیل تراشی کنید، متّهم کنید یا در غیر این صورت انتقاد کنید. جنیفر در مورد اخطار قبض هـا ابـراز نگرانـی کـرد و از رادی خواسـت قـبض تلفـن را حتمـاً پرداخت کند. رادی این حرف را به عنوان انتقـاد تعبیـر کـرد و بـه شـدت و بـا سـر وصـدا گفـت «پرداخت به موقع قبض ها کار احمقانه ای است، مگر بیکاریم پول خود را بـه آن هـا بـدهیم بگـذار اخطار بدهند» رادی اصلاً نشنید که جنیفر چقدر در مورد دریافت اخطار احساس اضطراب میکرد.

 منحرف کردن بحث. موضوع را عوض میکنید یا آن را به شوخی مـی گیریـد. هـر موقـع گفتگوی بین شما خیلی خصوصی یا تهدیدکننده میشود با منحرف کردن و شوخی از گـوش دادن به نگرانیهای جدی همسرتان خودداری میکنید.

 تسکین دادن. خیلی سریع با گفته های طرف مقابل موافقت میکنید. به محـض ایـن کـه همسرتان ابراز رنجش یا اضطراب میکند، میپرید وسط و میگویید: «بله…..، حق با تـو اسـت….. ، میدانم……، متأسفم……، درستش میکنم.» این قدر نگران هستید که همسرتان شما را فردی خوب، حامی و موافق بداند که زمان کافی برای بیان کامل افکارش را به او نمیدهید. سالی سه بار سعی کرد به جف بگوید از این که بـه مهمـانی نرفتـه ناراحـت نیسـت و هنگـام مهمانی کار مهم دیگری داشته است، اما جف بدون این که به حرفهـای او گـوش دهـد بـه طـور مکرّر از او به خاطر این که نتوانسته او را به آن مهمانی ببرد، عذرخواهی میکرد و سعی میکـرد او ر ا آرام کند.

 منبع: کتاب مهارت های زناشویی ، نویسنده : فانینگ،پالگ

مترجمان : محمد علی رحیمی

About عبدالرضافارسی

عبدالرضا فارسی کارشناس ارشد روانشناسی مشاوره تحصیلی، ازدواج، کودک و نوجوان تلفن: 09363732767